Ντιμιτάρ Πέσεφ
Με μια ματιά
| Στα βουλγαρικά | Димитър Йосифов Пешев |
|---|---|
| Γέννηση | 25 Ιουνίου 1894 (13 Ιουνίου με το παλαιό ημερολόγιο), Κιουστεντίλ |
| Θάνατος | 1973, Σόφια (20 Φεβρουαρίου κατά τις δύο Βικιπαίδειες· 25 Φεβρουαρίου κατά τη βάση δεδομένων του Γιαντ Βασέμ) |
| Επάγγελμα | Νομικός· δικαστής και εισαγγελέας, δικηγόρος από το 1932 |
| Αξιώματα | Υπουργός Δικαιοσύνης 1935–1936· αντιπρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης από το 1938 |
| Διακρίσεις | Δίκαιος των Εθνών (1973)· Τάγμα Στάρα Πλανίνα, μετά θάνατον (1997) |
Πηγή: Wikipedia: Dimitar Peshev; Wikipedia (στα βουλγαρικά): Димитър Пешев; Yad Vashem: Righteous Among the Nations database, Dimitar Peshev1,2,3
Νομικός και πολιτικός
Ο Πέσεφ γεννήθηκε στο Κιουστεντίλ και το 1915 άρχισε σπουδές νομικής στο Πανεπιστήμιο της Σόφιας. Τις διέκοψε για να πολεμήσει στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και αποφοίτησε μετά από αυτόν. Εργάστηκε ως δικαστής στη Φιλιππούπολη και τη Σόφια, έπειτα ως εισαγγελέας και από το 1932 ως δικηγόρος. Το 1935–1936 ήταν υπουργός Δικαιοσύνης στην πρώτη κυβέρνηση του Γκεόργκι Κιοσεϊβάνοφ και το 1938 εξελέγη αντιπρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης.1,2
Ο Πέσεφ δεν αντιτάχθηκε στη συμμαχία με τη ναζιστική Γερμανία. Ψήφισε υπέρ του αντισημιτικού Νόμου για την Προστασία του Έθνους και προήδρευσε ο ίδιος στη συνεδρίαση όπου ψηφίστηκε, στις 19 Νοεμβρίου 1940. Σύμφωνα με την αγγλική Βικιπαίδεια, ο νόμος, που είχε ως πρότυπο τους Νόμους της Νυρεμβέργης, τέθηκε σε ισχύ τον Ιανουάριο του 1941.1,2
Μάρτιος 1943
Στις 8 Μαρτίου 1943 μια αντιπροσωπεία από το Κιουστεντίλ επισκέφθηκε τον Πέσεφ και του ανακοίνωσε ότι οι Εβραίοι της πόλης θα εκτοπίζονταν βάσει μυστικής συμφωνίας με το Τρίτο Ράιχ. Στην αντιπροσωπεία ήταν ο βουλευτής Πέταρ Μιχάλεφ, ενώ ένα από τα μέλη της ήταν ο Εβραίος φίλος του Πέσεφ Γιάκοφ Μπαρούχ. Αφού αξιωματούχοι επιβεβαίωσαν το σχέδιο, ο Πέσεφ και ο Μιχάλεφ πήγαν στον υπουργό Εσωτερικών Πέταρ Γκαμπρόφσκι και επέμειναν να το ακυρώσει. Στις 9 Μαρτίου ο Γκαμπρόφσκι διέταξε να σταματήσουν οι προετοιμασίες στο Κιουστεντίλ.1,2
Οι Εβραίοι της Θράκης και της Μακεδονίας υπό βουλγαρική κατοχή δεν γλίτωσαν. Οι βουλγαρικές αρχές τους συνέλαβαν και τους παρέδωσαν στους Γερμανούς, και σύμφωνα με την αγγλική Βικιπαίδεια σχεδόν όλοι εκτοπίστηκαν στην Τρεμπλίνκα και το Άουσβιτς. Κατά το Γιαντ Βασέμ, η τελευταία αποστολή αναχώρησε στις 29 Μαρτίου 1943.1,4
Για να αποτρέψει την εκτόπιση των Εβραίων από τα προπολεμικά εδάφη της Βουλγαρίας, ο Πέσεφ έγραψε μια οξεία επιστολή διαμαρτυρίας προς τον πρωθυπουργό Μπογκντάν Φίλοφ. Την υπέγραψαν συνολικά 43 βουλευτές, όλοι από την κυβερνητική πλειοψηφία, ώστε να μη θεωρηθεί πράξη κατά της κυβέρνησης. Υπό την πίεση του Φίλοφ ορισμένοι απέσυραν τις υπογραφές τους και ο Πέσεφ καθαιρέθηκε από τη θέση του αντιπροέδρου. Τα σχέδια για την εκτόπιση των Εβραίων της Βουλγαρίας εγκαταλείφθηκαν.2,4
Οι πηγές δίνουν διαφορετικές ημερομηνίες. Η βουλγαρική Βικιπαίδεια, το Γιαντ Βασέμ και η πύλη Memorial Museums χρονολογούν την επιστολή στις 17 Μαρτίου 1943, ενώ η αγγλική Βικιπαίδεια στις 19 Μαρτίου. Την καθαίρεση του Πέσεφ η αγγλική Βικιπαίδεια την τοποθετεί στις 24 Μαρτίου και η βουλγαρική στις 26 Μαρτίου, ενώ κατά το Γιαντ Βασέμ εξαναγκάστηκε σε παραίτηση στις 30 Μαρτίου.1,2,4,5
Δίκη και αναγνώριση
Το 1945 το λεγόμενο Λαϊκό Δικαστήριο δίκασε τον Πέσεφ για «φασιστική δράση και αντισημιτισμό» και τον καταδίκασε σε 15 χρόνια φυλάκιση, πρόστιμο και δήμευση της περιουσίας του. Αποφυλακίστηκε μετά από παρέμβαση Εβραίων με επιρροή στην κυβέρνηση: κατά τη βουλγαρική Βικιπαίδεια μετά από 13 μήνες, κατά το Γιαντ Βασέμ μετά από έναν χρόνο. Πέρασε την υπόλοιπη ζωή του στην αφάνεια και μετά το 1968 άρχισε να γράφει τα απομνημονεύματά του.2,4
Το Γιαντ Βασέμ αναγνώρισε τον Πέσεφ ως Δίκαιο των Εθνών στις 10 Ιανουαρίου 1973, λίγες εβδομάδες πριν από τον θάνατό του. Λόγω των πολιτικών συνθηκών και του θανάτου του δεν έγινε τότε τελετή· πραγματοποιήθηκε στο Γιαντ Βασέμ στις 26 Φεβρουαρίου 2015, όταν η ανιψιά του Νέλι Πέσεβα παρέλαβε το μετάλλιο και το δίπλωμα.4
- 1997: Τάγμα Στάρα Πλανίνα μετά θάνατον και επίτιμος δημότης του Κιουστεντίλ.
- 16 Οκτωβρίου 1998: εκδήλωση μνήμης στο ιταλικό κοινοβούλιο.
- 25 Ιανουαρίου 2000: αποκαλύφθηκε στο Μέγαρο της Ευρώπης στο Στρασβούργο χάλκινη προτομή του Ιβάν Μινέκοφ, δώρο του βουλγαρικού κοινοβουλίου.
- Σπίτι-μουσείο στην οδό Τσαρ Σιμεόν Α΄ 11 στο Κιουστεντίλ. Η αγγλική Βικιπαίδεια χρονολογεί τα εγκαίνιά του στις 25 Οκτωβρίου 2002, η πύλη Memorial Museums στις 9 Μαρτίου 2003.
- 12 Νοεμβρίου 2013: ονομασία της πλατείας Dimitar Peshev Plaza δίπλα στη βουλγαρική πρεσβεία στην Ουάσινγκτον.
- Η κορυφογραμμή Πέσεφ στο νησί Λίβινγκστον της Ανταρκτικής φέρει το όνομά του.
Πηγή: Wikipedia: Dimitar Peshev; Wikipedia (στα βουλγαρικά): Димитър Пешев; Memorial Museums: Dimitar Peshev Museum1,2,5
Πηγές
- Wikipedia: Dimitar Peshev
- Wikipedia (στα βουλγαρικά): Димитър Пешев
- Yad Vashem: Righteous Among the Nations database, Dimitar Peshev
- Yad Vashem: Bulgarian Righteous Among the Nations honoured at Yad Vashem (24 February 2015)
- Memorial Museums: Dimitar Peshev Museum
Τα γεγονότα ελέγχθηκαν 10 Νοεμβρίου 2026. Συντάχθηκε από την InvestBulgaria για γενική ενημέρωση.