Το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ έδωσε στη Lukoil και στους πιθανούς αγοραστές προθεσμία έως τις 19 Δεκεμβρίου για να διαπραγματευτούν και να συνάψουν υπό αίρεση συμφωνίες για τα περιουσιακά της στοιχεία στο εξωτερικό, μεταξύ των οποίων το διυλιστήριο του Μπουργκάς (Burgas) στη Βουλγαρία. Κάθε πώληση εξακολουθεί να απαιτεί χωριστή άδεια από τις ΗΠΑ, επομένως τα ερωτήματα για την ιδιοκτησία, τις επενδύσεις και τον εφοδιασμό με καύσιμα παραμένουν ανοιχτά.
Τι συνέβη
Το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων (OFAC) του υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ παρέτεινε έως τις 19 Δεκεμβρίου 2026 την άδεια που επιτρέπει διαπραγματεύσεις και υπό αίρεση συμφωνίες για την πώληση των διεθνών περιουσιακών στοιχείων της Lukoil, όπως αναφέρει το Fakti.bg. Η προηγούμενη άδεια επρόκειτο να λήξει στις 21 Νοεμβρίου. Η Γενική Άδεια αριθ. 131L, που εκδόθηκε στις 19 Νοεμβρίου, καλύπτει τη Lukoil International GmbH και τις εταιρείες στις οποίες κατέχει τουλάχιστον 50%, μεταξύ των οποίων τέσσερις στη Βουλγαρία: το διυλιστήριο Lukoil Neftohim Burgas, την εταιρεία λιανικής καυσίμων Lukoil Bulgaria και τους προμηθευτές καυσίμων αεροσκαφών και πλοίων Lukoil Aviation Bulgaria και Lukoil Bulgaria Bunker. Κάθε συμφωνία που υπογράφεται βάσει της άδειας μπορεί να εκτελεστεί μόνο με χωριστή έγκριση του OFAC.
Τα στοιχεία και το υπόβαθρο
Οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις στη Lukoil στις 22 Οκτωβρίου 2025 και στη συνέχεια η εταιρεία ανακοίνωσε ότι θα πωλήσει τα διεθνή περιουσιακά της στοιχεία. Από τότε το OFAC έχει παρατείνει επανειλημμένα τόσο την προθεσμία για διαπραγματεύσεις όσο και τις άδειες που επιτρέπουν στις βουλγαρικές εταιρείες να συνεχίσουν να λειτουργούν. Βάσει της Γενικής Άδειας 130B, οι συναλλαγές με τις τέσσερις βουλγαρικές εταιρείες επιτρέπονται έως τις 24 Απριλίου 2027, σύμφωνα με το BurgasMedia, ενώ το OFAC ενέκρινε χωριστά έως τις 20 Φεβρουαρίου 2027 τις συναλλαγές που είναι αναγκαίες για τη διατήρηση ή τον τερματισμό των δραστηριοτήτων της Lukoil International. Το Ηνωμένο Βασίλειο παρέτεινε τη δική του άδεια για το διυλιστήριο και τρεις ακόμη εταιρείες της Lukoil στη Βουλγαρία έως τις 26 Φεβρουαρίου 2027, σύμφωνα με το Bulgarian Industry.
Η Βουλγαρία αντέδρασε αναλαμβάνοντας τη διοίκηση χωρίς να αναλάβει την ιδιοκτησία. Από τον Νοέμβριο του 2025 οι εταιρείες της Lukoil διοικούνται από ειδικό διαχειριστή που έχει διορίσει το κράτος, ενώ τον ίδιο μήνα η βουλή τροποποίησε τον νόμο ώστε περιουσιακά στοιχεία υπό ειδική διαχείριση να μπορούν να πωληθούν χωρίς τη συναίνεση του Ρώσου ιδιοκτήτη, όπως αναφέρει το BurgasMedia. Οι βουλγαρικές εταιρείες ανήκουν άμεσα στην ελβετική Litasco, η οποία ανήκει εξ ολοκλήρου στη Lukoil και τον Φεβρουάριο προειδοποίησε ότι μπορεί να κινήσει διαδικασία διαιτησίας. Ο Εβγκένι Σιμεόνοφ (Evgeni Simeonov) είναι ειδικός διαχειριστής από τον Ιούνιο του 2026.
Σε επιχειρησιακό επίπεδο, το διυλιστήριο έχει ανακάμψει. Ο Σιμεόνοφ δήλωσε στο Mediapool τον Οκτώβριο ότι η μονάδα επεξεργάστηκε 560.000 τόνους αργού τον Σεπτέμβριο, περίπου το 90% της μέγιστης δυναμικότητάς της των 620.000 τόνων τον μήνα, ή περίπου 7,4 εκατ. τόνων τον χρόνο, και ότι ανέμενε έως 600.000 τόνους τον Νοέμβριο, εφόσον δεν υπάρξουν βλάβες, σύμφωνα με το Bulgarian Industry. Το διυλιστήριο παράγει 240.000 έως 260.000 τόνους ντίζελ τον μήνα, έναντι ζήτησης στη Βουλγαρία 180.000 έως 190.000 τόνων, οπότε το πλεόνασμα πρέπει να εξάγεται.
Τα οικονομικά είναι πιο αδύναμα από όσο δείχνουν τα στοιχεία παραγωγής. Η εταιρεία κατέγραψε ζημία σχεδόν 400 εκατ. λέβα, περίπου 200 εκατ. €, για το 2025, μετά από ζημία 213 εκατ. λέβα έναν χρόνο νωρίτερα, αν και ο Σιμεόνοφ λέει ότι το αποτέλεσμα είναι πλέον θετικό. Οι κυρώσεις αύξησαν επίσης το κόστος: η ασφάλιση ενός δεξαμενόπλοιου κοστίζει πλέον πάνω από 2,5 εκατ. δολάρια, έναντι 200.000 δολαρίων μέχρι πρόσφατα.
Η εξεύρεση αγοραστή αποδείχθηκε δύσκολη. Μια συμφωνία με την εμπορική εταιρεία Gunvor ναυάγησε και μια συμφωνία με την αμερικανική επενδυτική εταιρεία Carlyle, που επιτεύχθηκε στις αρχές του 2026, έληξε το καλοκαίρι αφού δεν εγκρίθηκε από το OFAC, σύμφωνα με το BurgasMedia και το Energygame. Προηγείται πλέον κοινοπραξία με επικεφαλής τον Αμερικανό επενδυτή Τοντ Μπόελι, στην οποία συμμετέχουν επενδυτές από τα ΗΑΕ και το Κατάρ και η αμερικανική U.S. International Development Finance Corporation. Στις 3 Νοεμβρίου το BurgasMedia ανέφερε ότι η ομάδα ήταν κοντά σε συμφωνία που αναμενόταν να ολοκληρωθεί μέσα σε λίγες εβδομάδες, με αποτίμηση των περιουσιακών στοιχείων στα 22 δισ. δολάρια· δημοσίευμα του ίδιου μέσου τον Οκτώβριο αποτιμούσε τα περιουσιακά στοιχεία της Lukoil στο εξωτερικό σε 20 δισ. δολάρια. Το Fakti.bg σημειώνει ότι η τελευταία παράταση δεν σημαίνει ότι έχει επιλεγεί αγοραστής ούτε ότι έχει συμφωνηθεί η πώληση των βουλγαρικών περιουσιακών στοιχείων.
Πώς συγκρίνεται η Βουλγαρία
Η μονάδα του Μπουργκάς αποτελεί μέρος ενός περιφερειακού πακέτου. Στη Νοτιοανατολική Ευρώπη η Lukoil κατέχει το μοναδικό διυλιστήριο της Βουλγαρίας και το διυλιστήριο Petrotel στη Ρουμανία, καθώς και δίκτυο άνω των 800 πρατηρίων καυσίμων σε Βουλγαρία, Ρουμανία, Σερβία, Κροατία, Μαυροβούνιο, Μολδαβία και Βόρεια Μακεδονία, όπως αναφέρει το Energygame. Η συμφωνία περιλαμβάνει επίσης συμμετοχή 45% στο διυλιστήριο Zeeland στις Κάτω Χώρες, ενώ τα τρία ευρωπαϊκά διυλιστήρια έχουν συνολική δυναμικότητα περίπου 400.000 βαρελιών την ημέρα, σύμφωνα με το BurgasMedia.
Η Βουλγαρία και η Ρουμανία βρίσκονται σε διαφορετική θέση. Το Petrotel είναι κλειστό από πέρυσι, όταν ξεκίνησαν προγραμματισμένες επισκευές, ενώ το Μπουργκάς λειτουργεί κοντά στο όριο της δυναμικότητάς του και εξάγει ντίζελ. Για τη Σερβία, την Κροατία και τη Βόρεια Μακεδονία, η έκθεση στις πηγές που εξετάστηκαν περιορίζεται στα πρατήρια, ενώ οι πηγές δεν περιείχαν συγκρίσιμα στοιχεία για την Ελλάδα.
Τι σημαίνει για επενδυτές και επιχειρήσεις
Για τους διανομείς καυσίμων, τις μεταφορικές εταιρείες, τις αεροπορικές και τις ναυτιλιακές εταιρείες, το βασικό ζήτημα είναι η συνέχεια. Οι άδειες λειτουργίας ισχύουν έως τον Φεβρουάριο και τον Απρίλιο του 2027, γεγονός που απομακρύνει τον κίνδυνο αιφνίδιας διακοπής για αρκετούς μήνες. Παραμένουν ωστόσο προσωρινές, ενώ η άδεια διαπραγματεύσεων παρατείνεται κάθε φορά κατά έναν μήνα, από τις 22 Οκτωβρίου στις 21 Νοεμβρίου και τώρα στις 19 Δεκεμβρίου. Κάθε προθεσμία προσθέτει αβεβαιότητα στις συμβάσεις με προμηθευτές, τράπεζες και ασφαλιστές.
Για το κράτος, η επιστροφή του διυλιστηρίου στην κερδοφορία έχει σημασία για τα φορολογικά έσοδα. Ο Σιμεόνοφ ελπίζει ότι η μονάδα θα καταβάλει σημαντικούς φόρους στον προϋπολογισμό, αλλά θεωρεί πρόωρο να δώσει κάποιο ποσό. Μια πώληση θα έφερνε νέο ιδιοκτήτη, του οποίου τα επενδυτικά σχέδια για το Μπουργκάς δεν έχουν δημοσιοποιηθεί. Μια πηγή που επικαλείται το BurgasMedia ανέφερε ότι κανείς δεν επενδύει στα περιουσιακά στοιχεία επειδή δεν είναι σαφές ποιος θα είναι ο νέος ιδιοκτήτης, ενώ άλλη ανέφερε ότι, μόλις ολοκληρωθεί η συμφωνία, θα τεθούν σε λειτουργία επιπλέον 100.000 έως 150.000 βαρέλια την ημέρα δυναμικότητας διύλισης στο σύνολο του πακέτου.
Οι κίνδυνοι είναι κυρίως νομικοί και πολιτικοί. Κάθε πώληση απαιτεί χωριστή έγκριση των ΗΠΑ και η περίπτωση της Carlyle έδειξε ότι μια υπογεγραμμένη συμφωνία μπορεί να λήξει χωρίς αυτήν. Η Litasco έχει απειλήσει με διαιτησία για τα μέτρα της Βουλγαρίας, ενώ πρόσωπα που γνωρίζουν τις συνομιλίες δήλωσαν στο BurgasMedia ότι η συμφωνία συζητείται στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων των ΗΠΑ με τη Μόσχα για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Μέχρι να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες αυτές, η ιδιοκτησία του διυλιστηρίου του Μπουργκάς δεν αλλάζει.
Τι να παρακολουθήσετε
Η κρίσιμη ημερομηνία είναι η 19η Δεκεμβρίου, όταν λήγει η τρέχουσα άδεια διαπραγματεύσεων. Το OFAC μπορεί να την παρατείνει ξανά ή τα μέρη μπορούν να υπογράψουν υπό αίρεση συμφωνία, η οποία στη συνέχεια θα χρειαστεί δική της άδεια από τις ΗΠΑ. Η βρετανική άδεια για τις βουλγαρικές εταιρείες ισχύει έως τις 26 Φεβρουαρίου 2027, η αμερικανική έγκριση για τη διατήρηση ή τον τερματισμό των δραστηριοτήτων έως τις 20 Φεβρουαρίου 2027 και η αμερικανική άδεια λειτουργίας έως τις 24 Απριλίου 2027. Άλλα σημεία προς παρακολούθηση είναι αν το διυλιστήριο θα πετύχει τον στόχο του Σιμεόνοφ για 600.000 τόνους τον Νοέμβριο, το αποτέλεσμά του για ολόκληρο το 2026 και οι φόροι που θα καταβάλει, καθώς και τυχόν όροι που θα θέσει η βουλγαρική κυβέρνηση σε νέο ιδιοκτήτη.