Μετάβαση στο περιεχόμενο

Η τελευταία πληρωμή 1,82 δισ. € από το Ταμείο Ανάκαμψης για τη Βουλγαρία: 53 από 59 στόχοι επιτεύχθηκαν, έξι μπορεί να οδηγήσουν σε περικοπή

5 λεπτά ανάγνωσης

Σύγχρονος υπόγειος σταθμός μετρό με γυαλισμένη πλατφόρμα από γρανίτη, φωτεινό φωτισμό οροφής και ασημί συρμό σταθμευμένο στην αποβάθρα, χωρίς ανθρώπους Ανάλυση
Σύγχρονος υπόγειος σταθμός μετρό με γυαλισμένη πλατφόρμα από γρανίτη, φωτεινό φωτισμό οροφής και ασημί συρμό σταθμευμένο στην αποβάθρα, χωρίς ανθρώπους

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έκανε δεκτά 53 από τα 59 ορόσημα και τους στόχους του πέμπτου και τελευταίου αιτήματος πληρωμής της Βουλγαρίας ύψους 1,82 δισ. € από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Ατανάς Πεκάνοφ (Atanas Pekanov) αναμένει πάνω από 1,7 δισ. €, ενώ τα έξι ανεκπλήρωτα σημεία, μεταξύ των οποίων οι βιομηχανικές ζώνες και οι δημόσιες συμβάσεις, ενδέχεται να μειώσουν την πληρωμή.

Τι συνέβη

Στις 20 Νοεμβρίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε εν μέρει το πέμπτο και τελευταίο αίτημα πληρωμής της Βουλγαρίας από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΜΑΑ), τον πυρήνα του προγράμματος NextGenerationEU. Το αίτημα, που υποβλήθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου, ανέρχεται σε 1,82 δισ. €. Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η Βουλγαρία ολοκλήρωσε ικανοποιητικά 53 από τα 59 ορόσημα και τους στόχους του αιτήματος και ανέφερε ότι, αν επιβεβαιωθεί η εκτίμησή της για τα υπόλοιπα έξι, η πληρωμή θα μειωθεί αναλογικά. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Ατανάς Πεκάνοφ (Atanas Pekanov) δήλωσε ότι η Βουλγαρία αναμένεται να λάβει πάνω από 1,7 δισ. € από το αίτημα αυτό.

Τα στοιχεία και το υπόβαθρο

Η συνολική κατανομή της Βουλγαρίας από τον ΜΑΑ είναι 6,17 δισ. €, σύμφωνα με το The Sofia Globe. Ο Πεκάνοφ ανέφερε ότι με τα δύο αιτήματα πληρωμής του τρέχοντος έτους τα ποσά που έχουν εισπραχθεί φθάνουν μεταξύ 98,7% και 99% της προβλεπόμενης χρηματοδότησης. Το πέμπτο αίτημα έρχεται μετά το 1,1 δισ. € που χορήγησε η Επιτροπή τον Ιούνιο. Η μεταστροφή ήταν γρήγορη: ο Πεκάνοφ είπε σε δημοσιογράφους ότι έως την άνοιξη η Βουλγαρία είχε λάβει μόλις λίγο πάνω από το 50% των κονδυλίων του σχεδίου και ότι ο κίνδυνος απώλειας πόρων ήταν πραγματικός, σύμφωνα με τη Sega. Το The Sofia Globe συνδέει τις προηγούμενες καθυστερήσεις με την πολιτική αστάθεια.

Η Επιτροπή δεν έχει ανακοινώσει το ύψος της μείωσης. Σύμφωνα με την ίδια, το ποσό θα υπολογιστεί αργότερα με τη μεθοδολογία των κατευθυντήριων γραμμών της για την αναστολή πληρωμών, η οποία δίνει ιδιαίτερο βάρος στα ορόσημα που συνδέονται με μεταρρυθμίσεις. Αν το ποσό άνω του 1,7 δισ. € που ανέφερε ο Πεκάνοφ αποδειχθεί ακριβές, η περικοπή θα είναι μικρότερη από περίπου 120 εκατ. € επί του αιτούμενου ποσού των 1,82 δισ. €.

Τα εγκεκριμένα μέτρα αφορούν κυρίως την ενέργεια. Περιλαμβάνουν ενεργειακά αποδοτική ανακαίνιση κτιρίων, δίκτυα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις και αποθήκευση ενέργειας, με αύξηση της δυναμικότητας αποθήκευσης κατά 16 GWh. Η Επιτροπή σημειώνει επίσης τη βελτίωση της διαφάνειας και της ανταγωνιστικότητας της Bulgarian Energy Holding (BEH) μέσω του διαχωρισμού των περιουσιακών της στοιχείων που σχετίζονται με τον άνθρακα. Στα υπόλοιπα μέτρα που ολοκληρώθηκαν περιλαμβάνονται υποχρεωτικό σύστημα διαχείρισης κινδύνων διαφθοράς στις κρατικές επιχειρήσεις, έλεγχοι ακεραιότητας για δημοσίους υπαλλήλους σε θέσεις υψηλού κινδύνου, εκσυγχρονισμένοι συρμοί, καθαρότερες δημόσιες συγκοινωνίες, νέα τμήματα του μετρό της Σόφιας (Sofia) και επενδύσεις στην υγεία και στην ηλεκτρονική υγεία.

Τα έξι σημεία που η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι εκπληρώθηκαν είναι η ανακαίνιση ή κατασκευή εκπαιδευτικών κτιρίων, οι υποδομές σε βιομηχανικά πάρκα και ζώνες, ο διορισμός ή η εκλογή πέντε μελών της Επιτροπής Καταπολέμησης της Διαφθοράς, η μείωση του μεριδίου των διαδικασιών δημοσίων συμβάσεων με έναν μόνο προσφέροντα, οι ψηφιακές υπηρεσίες της Υπηρεσίας Απασχόλησης και η κατάρτιση σε ψηφιακές δεξιότητες.

Ο Πεκάνοφ συνέδεσε τα ενεργειακά μέτρα με μια ευρύτερη συμφωνία για τη λιγνιτική περιοχή γύρω από τη Στάρα Ζαγόρα (Stara Zagora). Σύμφωνα με τη Sega, δήλωσε ότι επιτεύχθηκε συναίνεση πως ήταν προτιμότερο η Βουλγαρία να μη χάσει μισό δισεκατομμύριο ευρώ από το σχέδιο ανάκαμψης και πάνω από 1 δισ. € από το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, καθώς και συμφωνία για την αναδιάρθρωση της BEH. Ανέφερε επίσης ότι οι εργασίες για την Επιτροπή Καταπολέμησης της Διαφθοράς αποδέσμευσαν 400 εκατ. € που ήταν μπλοκαρισμένα.

Πώς συγκρίνεται η Βουλγαρία

Η Βουλγαρία ήταν μία από τις χώρες των οποίων τα αιτήματα αξιολόγησε η Επιτροπή την ίδια ημέρα. Ενέκρινε το όγδοο και το ένατο αίτημα της Ελλάδας, ύψους 11,32 δισ. €, επιβεβαιώνοντας ότι η Ελλάδα ολοκλήρωσε όλες τις μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις του σχεδίου της. Το τελευταίο αίτημα του Βελγίου, ύψους 1,38 δισ. €, εγκρίθηκε, όπως και το βουλγαρικό, μόνο εν μέρει, ενώ το αίτημα της Σλοβενίας ύψους 271,8 εκατ. € εγκρίθηκε. Μαζί με απόφαση 1,7 δισ. € για τις Κάτω Χώρες, οι εγκρίσεις της Επιτροπής εκείνη την ημέρα ξεπέρασαν τα 16 δισ. €.

Η Ρουμανία βρίσκεται σε παρόμοια θέση με τη Βουλγαρία. Στις 16 Νοεμβρίου η Επιτροπή ενέκρινε εν μέρει το πέμπτο αίτημά της ύψους 2,67 δισ. €, διαπιστώνοντας ότι είχαν επιτευχθεί 34 από τα 37 ορόσημα και 35 από τους 38 στόχους, και εξακολουθεί να αξιολογεί το έκτο και τελευταίο ρουμανικό αίτημα, όπως αναφέρει το The Brussels Times. Στα ανοιχτά ζητήματα της Ρουμανίας περιλαμβάνονται κανόνες για τη χρήση κρατικής γης για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και η στήριξη του ανανεώσιμου υδρογόνου. Το σχέδιό της ανέρχεται συνολικά σε 19,6 δισ. €, εκ των οποίων 13,1 δισ. € επιχορηγήσεις και 6,5 δισ. € δάνεια. Για το σύνολο της ΕΕ, η Επιτροπή ανακοίνωσε την 1η Οκτωβρίου ότι από τον μηχανισμό των 573 δισ. € είχαν εκταμιευθεί 450 δισ. €. Οι πηγές που εξετάστηκαν δεν περιείχαν συγκρίσιμα στοιχεία για τις τελευταίες πληρωμές της Κροατίας, της Σερβίας ή της Βόρειας Μακεδονίας.

Τι σημαίνει για επενδυτές και επιχειρήσεις

Για κατασκευαστικές εταιρείες, προμηθευτές εξοπλισμού και επενδυτές στην ενέργεια, τα εγκεκριμένα μέτρα σημαίνουν ότι η χρηματοδότηση για την αποθήκευση, τα δίκτυα, τους σιδηροδρόμους και το μετρό της Σόφιας πλησιάζει στην εκταμίευση. Πρόκειται επίσης για την τελευταία μεγάλη ροή από τον ΜΑΑ: τα κράτη μέλη έπρεπε να ολοκληρώσουν τα ορόσημά τους έως τα τέλη Αυγούστου 2026 και ο μηχανισμός λήγει φέτος. Το τέλος του σχεδίου έχει σημασία για τις δημόσιες επενδύσεις. Το Υπουργείο Οικονομικών ανέφερε την ολοκλήρωση έργων του σχεδίου ανάκαμψης ως έναν από τους λόγους για τους οποίους μεγάλο μέρος των φετινών κεφαλαιακών δαπανών συγκεντρώθηκε στο τελευταίο τρίμηνο, όπως σημείωσε η ανάλυσή μας για το δημοσιονομικό έλλειμμα. Οι επιχειρήσεις που βασίστηκαν σε συμβάσεις χρηματοδοτούμενες από τον ΜΑΑ θα πρέπει να στραφούν σε άλλες πηγές, όπως το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης που ανέφερε ο Πεκάνοφ, ή σε δαπάνες του εθνικού προϋπολογισμού.

Τα έξι σημεία που δεν επιτεύχθηκαν αφορούν τομείς με άμεση σημασία για τις επιχειρήσεις. Οι υποδομές στα βιομηχανικά πάρκα και τις ζώνες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα μπορούν να διατεθούν εκτάσεις σε επενδυτές της μεταποίησης. Ο στόχος για τις διαδικασίες με έναν μόνο προσφέροντα αφορά τον ανταγωνισμό στις δημόσιες συμβάσεις και, κατ’ επέκταση, κάθε εταιρεία που συμμετέχει σε κρατικούς διαγωνισμούς. Οι διορισμοί στην Επιτροπή Καταπολέμησης της Διαφθοράς είναι ζήτημα διακυβέρνησης που η Επιτροπή συνδέει πλέον άμεσα με χρήματα. Για τον όμιλο BEH και το λιγνιτικό συγκρότημα της Στάρα Ζαγόρα, ο διαχωρισμός των στοιχείων άνθρακα είναι ένα βήμα του οποίου οι πρακτικές συνέπειες για την αναδιάρθρωση θα φανούν μόνο με την εφαρμογή της συμφωνίας που περιέγραψε ο Πεκάνοφ.

Για τα δημόσια οικονομικά, η είσπραξη του μεγαλύτερου μέρους των 1,82 δισ. € πριν από το τέλος του έτους θα στήριζε την ταμειακή θέση του προϋπολογισμού. Ο κύριος κίνδυνος είναι το ύψος της τελικής περικοπής, την οποία η Επιτροπή δεν έχει ακόμη υπολογίσει.

Τι να παρακολουθήσετε

Η Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή, στην οποία συμμετέχουν ανώτατοι αξιωματούχοι των εθνικών διοικήσεων και κεντρικών τραπεζών, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και της Επιτροπής, έχει τέσσερις εβδομάδες για να γνωμοδοτήσει. Η Επιτροπή ανέφερε τον Οκτώβριο ότι αναμένει τις αποφάσεις πληρωμής προς τα τέλη Δεκεμβρίου και ότι όλες οι πληρωμές πρέπει να γίνουν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Για τα έξι αμφισβητούμενα σημεία, η Βουλγαρία θα λάβει την αιτιολόγηση της Επιτροπής και στη συνέχεια θα έχει δύο μήνες για να υποβάλει παρατηρήσεις πριν από την τελική αξιολόγηση, η οποία θα καθορίσει το ύψος ενδεχόμενης μείωσης. Άλλα σημεία προς παρακολούθηση είναι τα επόμενα βήματα στην αναδιάρθρωση της BEH, τα έργα του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης γύρω από τη Στάρα Ζαγόρα και η έκβαση του τελευταίου αιτήματος της Ρουμανίας.

Λευκό επιβατικό αεροσκάφος χωρίς διακριτικά σταθμευμένο στον χώρο στάθμευσης παράκτιου αεροδρομίου την ανατολή, με καρότσια αποσκευών, σκάλα επιβατών και τη θάλασσα και λόφους στο βάθος Ανάλυση

Το υπό όρους σχέδιο της Ryanair για διπλασιασμό της κίνησης στη Βουλγαρία: τι σημαίνουν τα αερολιμενικά τέλη για το Μπουργκάς, τη Βάρνα και τη Σόφια

Η Ryanair δηλώνει έτοιμη να επενδύσει 1 δισ. δολάρια ΗΠΑ για να αυξήσει τους επιβάτες της στη Βουλγαρία από 3,5 εκατ. σε 7 εκατ. ετησίως έως το 2032, αλλά μόνο αν τα αερο...

Πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων που φορτώνεται από μπλε γερανογέφυρες σε θαλάσσιο λιμάνι στο ηλιοβασίλεμα, με στοίβες εμπορευματοκιβωτίων στην αποβάθρα και λόφους στο βάθος Ανάλυση

Το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών της Βουλγαρίας σχεδόν διπλασιάζεται στα 6,2 δισ. € ενώ αυξάνονται οι άμεσες επενδύσεις: τι δείχνουν τα στοιχεία Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου 2026

Το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών της Βουλγαρίας έφτασε τα 6,19 δισ. €, ή 4,8% του ΑΕΠ, στο πρώτο εννεάμηνο του 2026, καθώς οι εισαγωγές αυξήθηκαν ταχύτερα από τις εξαγωγέ...

Αεροφωτογραφία στο ηλιοβασίλεμα με σειρές από λευκά κοντέινερ αποθήκευσης ενέργειας δίπλα σε φωτοβολταϊκό πάρκο και ηλεκτρικό υποσταθμό σε πράσινη λοφώδη ύπαιθρο Ανάλυση

Η προτεινόμενη εισφορά 5% στα έσοδα των συστημάτων αποθήκευσης με μπαταρίες στη Βουλγαρία: τι σημαίνει το σχέδιο του προϋπολογισμού 2027 για έναν ταχέως αναπτυσσόμενο κλάδο

Το σχέδιο προϋπολογισμού του 2027 υποχρεώνει τους φορείς λειτουργίας αυτόνομων συστημάτων μπαταριών να καταβάλλουν για έναν χρόνο το 5% των εσόδων τους στο Ταμείο Ασφάλει...