Μετάβαση στο περιεχόμενο

Η βιομηχανική παραγωγή της Βουλγαρίας μειώνεται κατά 8,9%, η δεύτερη μεγαλύτερη πτώση στην ΕΕ: τι σημαίνει το ενεργειακό κόστος για τους παραγωγούς

4 λεπτά ανάγνωσης

Ήσυχη αίθουσα μεταλλουργικού εργοστασίου με ακινητοποιημένα βαριά μηχανήματα, στοιβαγμένα χαλύβδινα φύλλα και κίτρινη γερανογέφυρα Ανάλυση
Ήσυχη αίθουσα μεταλλουργικού εργοστασίου με ακινητοποιημένα βαριά μηχανήματα, στοιβαγμένα χαλύβδινα φύλλα και κίτρινη γερανογέφυρα

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, η βιομηχανική παραγωγή της Βουλγαρίας μειώθηκε κατά 8,9% σε ετήσια βάση τον Σεπτέμβριο του 2026, πτώση που στην ΕΕ ξεπεράστηκε μόνο από την Ιρλανδία, ενώ η ΕΕ στο σύνολό της κατέγραψε μείωση 0,8%. Την πτώση προκάλεσαν τα ορυχεία και η μεταποίηση, ενώ οι τιμές παραγωγού και το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας για τις επιχειρήσεις αυξήθηκαν ταχύτερα από σχεδόν οπουδήποτε αλλού στην ΕΕ.

Τι συνέβη

Στις 16 Νοεμβρίου η Eurostat δημοσίευσε τα στοιχεία βιομηχανικής παραγωγής για τον Σεπτέμβριο του 2026. Η παραγωγή της Βουλγαρίας ήταν κατά 8,9% χαμηλότερη από έναν χρόνο πριν, η δεύτερη μεγαλύτερη ετήσια πτώση στην ΕΕ μετά την Ιρλανδία (19,1%) και πριν από τη Ρουμανία (6,3%). Σε σύγκριση με τον Αύγουστο, η βουλγαρική παραγωγή μειώθηκε κατά 0,5%. Στο σύνολο της ΕΕ η παραγωγή αυξήθηκε κατά 0,5% σε μηνιαία βάση, αλλά ήταν κατά 0,8% χαμηλότερη από έναν χρόνο πριν, ενώ στην ευρωζώνη αυξήθηκε κατά 0,2% σε μηνιαία βάση και μειώθηκε κατά 1,5% σε ετήσια.

Τα στοιχεία και το υπόβαθρο

Τα εθνικά στοιχεία που δημοσίευσε το Εθνικό Στατιστικό Ινστιτούτο (NSI) στις 10 Νοεμβρίου δείχνουν πού συγκεντρώνεται η πτώση. Η παραγωγή στα ορυχεία και λατομεία μειώθηκε κατά 56,6% σε σύγκριση με τον Σεπτέμβριο του 2025 και στη μεταποίηση κατά 9,4%, ενώ η παροχή ηλεκτρικής ενέργειας, φυσικού αερίου, ατμού και κλιματισμού αυξήθηκε κατά 32,2%, μετέδωσε το BTA. Στη μεταποίηση οι μεγαλύτερες ετήσιες πτώσεις καταγράφηκαν στα δέρματα και τα υποδήματα (41,5%) και στα μεταλλικά προϊόντα, εκτός μηχανημάτων και εξοπλισμού (41,2%). Ορισμένοι κλάδοι αναπτύχθηκαν: τα προϊόντα καπνού κατά 11,9%, τα τρόφιμα κατά 9,7% και τα βασικά φαρμακευτικά προϊόντα κατά 9,3%.

Η τάση επιδεινώνεται αντί να σταθεροποιείται. Τον Αύγουστο η βιομηχανική παραγωγή ήταν κατά 5,4% χαμηλότερη από έναν χρόνο πριν, οπότε η ετήσια πτώση βάθυνε κατά 3,5 ποσοστιαίες μονάδες μέσα σε έναν μήνα. Σε μηνιαία βάση, τα ορυχεία και λατομεία υποχώρησαν κατά ακόμη 8,4% τον Σεπτέμβριο και η μεταποίηση κατά 0,4%, σύμφωνα με τα στοιχεία του NSI. Υπήρξαν όμως και ενδείξεις ανθεκτικότητας σε κλάδους υψηλότερης τεχνολογίας: σε σύγκριση με τον Αύγουστο, η παραγωγή μηχανοκίνητων οχημάτων, ρυμουλκούμενων και ημιρυμουλκούμενων αυξήθηκε κατά 9,4% και των ηλεκτρονικών υπολογιστών, ηλεκτρονικών και οπτικών προϊόντων κατά 9,3%.

Το κόστος βρίσκεται στο επίκεντρο. Στοιχεία της Eurostat που μετέδωσε το BTA στις 5 Νοεμβρίου δείχνουν ότι οι τιμές παραγωγού στη βουλγαρική βιομηχανία αυξήθηκαν κατά 22,9% σε ετήσια βάση τον Σεπτέμβριο, η μεγαλύτερη ετήσια αύξηση στην ΕΕ, και κατά 4,6% σε μηνιαία. Ο μέσος όρος της ΕΕ ήταν 10,9% και της ευρωζώνης 11,1%, με τις τιμές ενέργειας για τη βιομηχανία αυξημένες κατά 30,0% σε όλη την ΕΕ. Όσον αφορά την ηλεκτρική ενέργεια, η έρευνα της Eurostat για τους μη οικιακούς καταναλωτές με ετήσια κατανάλωση 500 έως 2.000 MWh διαπίστωσε ότι η μέση τιμή στην ΕΕ μειώθηκε κατά 5,4% το πρώτο εξάμηνο του 2026 σε σύγκριση με έναν χρόνο πριν, στα 0,18 € ανά kWh. Η Βουλγαρία ήταν μεταξύ των οκτώ χωρών όπου οι τιμές αυξήθηκαν, με άνοδο 14,2%, την τρίτη μεγαλύτερη στην ΕΕ μετά τη Σουηδία και τη Φινλανδία. Η Ελλάδα κατέγραψε μία από τις μεγαλύτερες μειώσεις, κατά 11,8%.

Η σύγκριση της Βουλγαρίας

Οι γείτονες της Βουλγαρίας και οι συγκρίσιμες οικονομίες είχαν πολύ διαφορετικά αποτελέσματα τον Σεπτέμβριο. Σύμφωνα με την Eurostat, η παραγωγή της Ρουμανίας μειώθηκε κατά 6,3% σε ετήσια βάση, ενώ της Ελλάδας αυξήθηκε κατά 0,7%. Η Κροατία σημείωσε άνοδο 7,0%, η Ουγγαρία 8,2% και η Πολωνία 4,0%. Οι Κάτω Χώρες κατέγραψαν τη μεγαλύτερη ετήσια αύξηση στην ΕΕ, 8,8%. Σε επίπεδο ΕΕ τα ενδιάμεσα αγαθά αυξήθηκαν κατά 1,1%, τα κεφαλαιουχικά αγαθά κατά 1,0% και η ενέργεια κατά 0,8%, ενώ τα μη διαρκή καταναλωτικά αγαθά μειώθηκαν κατά 6,1%. Με άλλα λόγια, η πτώση στη Βουλγαρία δεν αποτελεί μέρος μιας γενικής ευρωπαϊκής ύφεσης της βιομηχανίας.

Κατά έναν οικονομολόγο, η αδυναμία έχει και διαρθρωτικές αιτίες. Σε ανάλυση για την εφημερίδα Capital, την οποία συνόψισε η επισκόπηση Τύπου του BTA στις 16 Νοεμβρίου, ο οικονομολόγος Γιούλιαν Βόινοφ (Yulian Voynov) υποστήριξε ότι η βουλγαρική βιομηχανία παραμένει από τις λιγότερο αποδοτικές στην ΕΕ, κυρίως επειδή η βαριά βιομηχανία της σοσιαλιστικής εποχής ιδιωτικοποιήθηκε σε ιδιοκτήτες που δεν την εκσυγχρόνισαν ποτέ. Κατά τον ίδιο, πολλές από αυτές τις επιχειρήσεις χρεοκόπησαν και όσες επιβίωσαν βασίζονται σε επιδοτήσεις και αντισταθμίσεις ενεργειακού κόστους από τον κρατικό προϋπολογισμό. Σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, η Βουλγαρία έχει την πιο ενεργοβόρα οικονομία της ΕΕ, καταναλώνοντας σχεδόν 3,5 φορές περισσότερη ενέργεια ανά μονάδα ΑΕΠ από τον μέσο όρο της ΕΕ.

Τι σημαίνει για επενδυτές και επιχειρήσεις

Η κυβέρνηση εστιάζει την απάντησή της στο ενεργειακό κόστος. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Οικονομίας Αλεξάντερ Πούλεφ (Alexander Poulev) δήλωσε στις 16 Νοεμβρίου ότι οι ενεργοβόρες επιχειρήσεις αντιστοιχούν στο 25% της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας της Βουλγαρίας και απασχολούν άμεσα σχεδόν 300.000 άτομα, μετέδωσε το BTA. Όπως είπε, η κυβέρνηση συμφώνησε με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αυξηθεί η ένταση της ενίσχυσης για τις επιχειρήσεις αυτές από 50% σε 70% των επιλέξιμων δαπανών, στο πλαίσιο ενός προγράμματος 2 δισ. €, το οποίο περιλαμβάνει και ρευστότητα από τη Βουλγαρική Αναπτυξιακή Τράπεζα με τη μορφή δανείων κεφαλαίου κίνησης και επενδυτικών δανείων. Η ανάλυσή μας για το ενεργειακό πακέτο εξετάζει τη χρηματοδότηση και τα όριά του.

Για τους παραγωγούς, η άμεση επίδραση της στήριξης είναι η ανακούφιση της ρευστότητας, αλλά δεν αλλάζει τη βασική δομή του κόστους. Αν η διάγνωση του Βόινοφ είναι σωστή, οι επιχειρήσεις που εξαρτώνται από επιδοτούμενη ενέργεια παραμένουν ευάλωτες όταν η ενίσχυση περιοριστεί. Οι επιχειρήσεις που επενδύουν σε ενεργειακή απόδοση, ιδιοπαραγωγή ενέργειας ή λιγότερο ενεργοβόρες διαδικασίες είναι πιθανό να βρεθούν σε καλύτερη θέση από όσες βασίζονται σε αντισταθμίσεις. Η άνοδος του πληθωρισμού τιμών καταναλωτή υποδηλώνει επίσης ότι οι πιέσεις στους μισθούς θα συνεχιστούν, αυξάνοντας το κόστος σε κλάδους έντασης εργασίας, όπως το δέρμα, τα υποδήματα και η κατασκευή μεταλλικών προϊόντων, όπου η παραγωγή ήδη μειώνεται απότομα.

Για τους επενδυτές, τα στοιχεία δείχνουν μια διχασμένη βιομηχανική βάση. Τα ορυχεία και η παραδοσιακή επεξεργασία μετάλλων και δέρματος συρρικνώνονται, ενώ τα οχήματα, τα ηλεκτρονικά, τα φαρμακευτικά προϊόντα και τα τρόφιμα διατηρούνται ή αναπτύσσονται. Ο Πούλεφ δήλωσε ότι νέα έργα προτεραιότητας άνω των 700 εκατ. € με δυνατότητα δημιουργίας περισσότερων από 3.500 θέσεων εργασίας μπορούν να πιστοποιηθούν μέσω του οργανισμού InvestBulgaria Agency και ότι οι άμεσες ξένες επενδύσεις αυξήθηκαν κατά 100% το 2026 σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο. Τα στοιχεία αυτά αποτελούν εκτίμηση της ίδιας της κυβέρνησης. Οι προμηθευτές των κλάδων σε πτώση αντιμετωπίζουν ασθενέστερες παραγγελίες, ενώ οι επιχειρήσεις σε αναπτυσσόμενους τομείς ίσως βρίσκουν ευκολότερα εργαζόμενους που αποδεσμεύονται από μονάδες σε δυσκολία.

Τι να παρακολουθήσετε

Η Eurostat θα δημοσιεύσει τα στοιχεία βιομηχανικής παραγωγής της ΕΕ για τον Οκτώβριο στις 15 Δεκεμβρίου. Τα στοιχεία τιμών παραγωγού για τον Οκτώβριο θα δείξουν αν οι πιέσεις κόστους στη βιομηχανία υποχωρούν. Οι λεπτομέρειες του καθεστώτος ενίσχυσης 70% για τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις και οι όροι δανειοδότησης της Βουλγαρικής Αναπτυξιακής Τράπεζας θα καθορίσουν πόσο γρήγορα θα φτάσει η στήριξη στους παραγωγούς. Η συζήτηση του προϋπολογισμού του 2027 στην Εθνοσυνέλευση θα δείξει επίσης πόσα κονδύλια θα είναι διαθέσιμα για τη στήριξη της βιομηχανίας τον επόμενο χρόνο.

Πιστόλια καυσίμων σε πρατήριο ένα φθινοπωρινό πρωινό, με σταθμευμένο αυτοκίνητο και αστικό δρόμο στο βάθος Ανάλυση

Ο πληθωρισμός στη Βουλγαρία φτάνει το 6%: γιατί οι μεταφορές και οι υπηρεσίες, και όχι τα τρόφιμα, ανεβάζουν τις τιμές

Σύμφωνα με τα οριστικά στοιχεία του NSI, ο ετήσιος πληθωρισμός τιμών καταναλωτή στη Βουλγαρία ανήλθε σε 6,0% τον Οκτώβριο του 2026, με τις τιμές στις μεταφορές αυξημένες...

Πυλώνες μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας υψηλής τάσης πάνω από χιονισμένο χωράφι το σούρουπο, με καμινάδα σταθμού τηλεθέρμανσης που βγάζει ατμό και φωτισμένες πολυκατοικίες στο βάθος Ανάλυση

Το πακέτο ενεργειακής στήριξης 2 δισ. € της Βουλγαρίας: ποιους βοηθά, πώς λειτουργεί και τι δείχνει το χρέος της τηλεθέρμανσης της Σόφιας

Η κυβέρνηση θα διαθέσει 2 δισ. € για να αποζημιώσει τις επιχειρήσεις για τις υψηλές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και να διατηρήσει αμετάβλητες τις τιμές ρεύματος και θέρμαν...

Φωτεινός χώρος παραγωγής με εργαζόμενους με προστατευτικό εξοπλισμό σε μηχανήματα από απόσταση και αρκετές άδειες θέσεις εργασίας, με φως ημέρας από ψηλά παράθυρα Ανάλυση

Οι μισθοί στη Βουλγαρία αυξάνονται κατά 10,4% ενώ οι μισθωτοί μειώνονται: τι σημαίνουν τα στοιχεία του τρίτου τριμήνου για τους εργοδότες

Ο μέσος μικτός μισθός στη Βουλγαρία έφτασε τα 1.438 € τον μήνα το τρίτο τρίμηνο, 10,4% περισσότερο από έναν χρόνο νωρίτερα, ενώ ο αριθμός των μισθωτών μειώθηκε κατά 31.40...