Η κυβέρνηση θα διαθέσει 2 δισ. € για να αποζημιώσει τις επιχειρήσεις για τις υψηλές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και να διατηρήσει αμετάβλητες τις τιμές ρεύματος και θέρμανσης για τα νοικοκυριά έως τον Ιούλιο του 2027, ενώ η Bulgargaz ζήτησε αύξηση 14,38% στη ρυθμιζόμενη τιμή του φυσικού αερίου για τον Δεκέμβριο. Το χρέος της εταιρείας τηλεθέρμανσης της Σόφιας προς την Bulgargaz, περίπου 900 εκατ. €, δείχνει πού συσσωρεύεται η πίεση στο σύστημα.
Τι συνέβη
Στις 12 Νοεμβρίου, μετά από συνάντηση με εργοδότες και συνδικάτα, ο υπουργός Οικονομίας, Επενδύσεων και Βιομηχανίας Αλεξάντερ Πούλεφ (Alexander Poulev) και η υπουργός Ενέργειας Ίβα Πετρόβα (Iva Petrova) ανακοίνωσαν πακέτο 2 δισ. € για τη στήριξη επιχειρήσεων και νοικοκυριών απέναντι στις υψηλές τιμές ενέργειας, μετέδωσε το BTA. Από το συνολικό ποσό, 1,5 δισ. € θα προέλθουν από το Ταμείο Ασφάλειας του Ηλεκτρικού Συστήματος και 500 εκατ. € από τη Βουλγαρική Αναπτυξιακή Τράπεζα (BDB). Την ίδια ημέρα ο κρατικός προμηθευτής Μπουλγκαργκάζ (Bulgargaz) ζήτησε από τη ρυθμιστική αρχή ενέργειας τιμή φυσικού αερίου για τον Δεκέμβριο 66,83 € ανά MWh, 14,38% υψηλότερη από τον Νοέμβριο, μετέδωσε το BNT.
Τα στοιχεία και το υπόβαθρο
Το πακέτο έχει τρία σκέλη. Πρώτον, το επιτρεπόμενο ποσοστό κάλυψης του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας για τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις θα αυξηθεί από 50% σε 70% στο πλαίσιο μέτρου κρατικής ενίσχυσης που κοινοποιήθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Δεύτερον, η BDB θα καταβάλλει στους μη οικιακούς καταναλωτές επιπλέον 15 € ανά MWh, ενώ πληρωμές θα γίνουν και για τον Οκτώβριο, δήλωσε η πρόεδρος του εποπτικού συμβουλίου της τράπεζας Ντελιάνα Ιβάνοβα (Delyana Ivanova). Τρίτον, οι τιμές ρεύματος και θέρμανσης για τα νοικοκυριά δεν θα αυξηθούν, ενώ 10 εκατ. € προβλέπονται για τα νοικοκυριά που χρησιμοποιούν φυσικό αέριο τον χειμώνα, μετέδωσε το BTA. Ο Πούλεφ δήλωσε ότι τα μέτρα δεν θα επιβαρύνουν τον κρατικό προϋπολογισμό και θα βοηθήσουν στον περιορισμό του πληθωρισμού, και συνέδεσε την άνοδο των τιμών με τον πόλεμο στην Ουκρανία και τη σύγκρουση στο Ιράν.
Το BNT έδωσε περισσότερες λεπτομέρειες για τον μηχανισμό. Το Ταμείο θα καταβάλλει αποζημιώσεις μηνιαίως όταν η χονδρεμπορική τιμή υπερβαίνει τα 180 € ανά MWh, ενώ τα 15 € ανά MWh της BDB αποτελούν προκαταβολή στο πλαίσιο δεκάμηνου προγράμματος που καλύπτει τιμές άνω των 122,71 € ανά MWh. Οι τιμές ρεύματος και τηλεθέρμανσης για τα νοικοκυριά θα παραμείνουν αμετάβλητες έως την 1η Ιουλίου 2027, και τα 2 δισ. € προορίζονται να καλύψουν τις αποζημιώσεις έως το τέλος Ιουνίου. Ο Πούλεφ χαρακτήρισε την αντίδραση πρωτοφανή, όπως πρωτοφανείς χαρακτήρισε και τις τιμές.
Το φυσικό αέριο είναι το δεύτερο σημείο πίεσης. Η προτεινόμενη τιμή Δεκεμβρίου των 66,83 € ανά MWh συγκρίνεται με 58,43 € τον Νοέμβριο και δεν περιλαμβάνει τέλη δικτύου, ειδικό φόρο κατανάλωσης και ΦΠΑ. Η Μπουλγκαργκάζ αναφέρει ότι η τιμή της είναι πάνω από 20% χαμηλότερη από τα ευρωπαϊκά επίπεδα της αγοράς και βασίζεται σε αέριο από τη σύμβαση με το Αζερμπαϊτζάν, LNG μέσω Αλεξανδρούπολης και Τουρκίας και την αποθήκη του Τσιρέν (Chiren)· στις 9 Νοεμβρίου ο ολλανδικός κόμβος TTF διαπραγματευόταν περίπου στα 81,55-82,05 € ανά MWh και ο Βαλκανικός Κόμβος Φυσικού Αερίου στα 80,46 €, μετέδωσε το BNT. Την αύξηση της τιμής του Νοεμβρίου παρουσιάσαμε στην είδησή μας.
Το χρέος της Τοπλοφικάτσια Σόφια (Toplofikatsia Sofia), της εταιρείας τηλεθέρμανσης της πρωτεύουσας, δείχνει πώς επωμίζεται αυτό το κόστος. Ο διευθύνων σύμβουλος της Μπουλγκαργκάζ Γκεόργκι Τατάρσκι (Georgi Tatarski) δήλωσε στην επιτροπή ενέργειας του κοινοβουλίου ότι το χρέος ανέρχεται σε περίπου 900 εκατ. €, εκ των οποίων σχεδόν 800 εκατ. € είναι κεφάλαιο, και ενδέχεται να ξεπεράσει το 1 δισ. € έως το τέλος του χειμώνα, μετέδωσε το BTA. Ανέφερε ότι η εταιρεία δήλωσε 5 εκατ. MWh για τον χειμώνα, ποσότητα που αντιστοιχεί σε πέντε φορτία LNG αξίας περίπου 500 εκατ. € σε τιμές TTF, και ότι η Μπουλγκαργκάζ δεν έχει λάβει ούτε ένα ευρώ από τον Μάιο. Στις 15 Νοεμβρίου η Πετρόβα δήλωσε ότι η Μπουλγκαργκάζ θα συνεχίσει τις παραδόσεις, ότι η εταιρεία τηλεθέρμανσης δεν έχει πληρώσει από την αρχή του έτους παρά μόνο μέσω τριμερούς συμφωνίας μέσω του Ταμείου, και ότι ο ιδιοκτήτης της, ο Δήμος Σόφιας, πρέπει να αναλάβει δράση για ένα πρόβλημα που χαρακτήρισε διαρθρωτικό.
Η σύγκριση της Βουλγαρίας
Οι βουλγαρικές επιχειρήσεις αντιμετώπισαν μία από τις μεγαλύτερες αυξήσεις των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ. Τα στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι το πρώτο εξάμηνο του 2026 οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για μεσαίους μη οικιακούς καταναλωτές ήταν κατά μέσο όρο 0,18 € ανά kWh στην ΕΕ, 5,4% χαμηλότερες από έναν χρόνο νωρίτερα και 2,0% κάτω από το δεύτερο εξάμηνο του 2025. Οι τιμές μειώθηκαν σε 19 κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα (11,8%), αλλά αυξήθηκαν σε οκτώ, με τις μεγαλύτερες αυξήσεις στη Σουηδία (18,8%), τη Φινλανδία (18,7%) και τη Βουλγαρία (14,2%). Οι υψηλότερες τιμές καταγράφηκαν στην Ιρλανδία (0,27 € ανά kWh) και οι χαμηλότερες στη Φινλανδία (0,09 €). Η εκτίναξη των τιμών στο χρηματιστήριο ενέργειας τον Οκτώβριο, που εξετάσαμε στην προηγούμενη ανάλυσή μας, σημειώθηκε μετά από αυτή την περίοδο και δεν αποτυπώνεται ακόμη στα στοιχεία της Eurostat.
Τι σημαίνει για επενδυτές και επιχειρήσεις
Για τους ενεργοβόρους παραγωγούς, το υψηλότερο ανώτατο όριο του 70% είναι η σημαντικότερη αλλαγή, εξαρτάται όμως από το μέτρο κρατικής ενίσχυσης που κοινοποιήθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Μέχρι να οριστικοποιηθούν οι κανόνες και να γίνει η αξιολόγηση των ατομικών αναγκών, η οποία σύμφωνα με το BTA εκκρεμεί, οι επιχειρήσεις δεν μπορούν να υπολογίσουν το ακριβές ύψος της αποζημίωσής τους. Η προκαταβολή των 15 € ανά MWh από την BDB, και για τον Οκτώβριο, προσφέρει κάποια άμεση ρευστότητα σε όλους τους μη οικιακούς καταναλωτές.
Ο σχεδιασμός μετατοπίζει τον κίνδυνο αντί να τον εξαλείφει. Οι αποζημιώσεις ξεκινούν μόνο πάνω από καθορισμένα όρια τιμών, οπότε οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να επωμίζονται το κόστος έως αυτά τα επίπεδα, και η στήριξη είναι προσωρινή, έως τα μέσα του 2027. Για τους επενδυτές που σχεδιάζουν νέα παραγωγική δυναμικότητα στη Βουλγαρία, το ενεργειακό κόστος στις συγκρίσεις τιμών της ΕΕ έχει γίνει λιγότερο ευνοϊκός παράγοντας από ό,τι τα προηγούμενα χρόνια, ενώ το πρόγραμμα αποζημιώσεων μειώνει την άμεση επίπτωση.
Για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που απευθύνονται σε καταναλωτές, οι παγωμένες τιμές ρεύματος και θέρμανσης προστατεύουν τη ζήτηση κατά τον χειμώνα. Το κόστος συγκεντρώνεται στον ενεργειακό τομέα: στους πόρους του Ταμείου, στον ισολογισμό της Μπουλγκαργκάζ και στα οικονομικά της Τοπλοφικάτσια Σόφια. Η Πετρόβα δήλωσε ότι το Ταμείο διαθέτει επαρκείς πόρους, όμως ένα χρέος της εταιρείας τηλεθέρμανσης έως 1 δισ. €, επί του οποίου σύμφωνα με την εταιρεία λογίζεται τόκος 10,40% από το 2026, παραμένει ανεπίλυτη υποχρέωση για τον κρατικό προμηθευτή φυσικού αερίου και τον δήμο.
Τι να παρακολουθήσετε
Η απόφαση της ρυθμιστικής αρχής ενέργειας για την τιμή του φυσικού αερίου τον Δεκέμβριο θα δείξει πόσο από το υψηλότερο κόστος της Μπουλγκαργκάζ θα φτάσει στους βιομηχανικούς καταναλωτές από την 1η Δεκεμβρίου. Η απάντηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το όριο του 70% και η δημοσίευση των αναλυτικών κανόνων αποζημίωσης θα καθορίσουν τις πληρωμές προς τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις. Τα σχέδια του Δήμου Σόφιας για την Τοπλοφικάτσια Σόφια, οι παράμετροι της στήριξης για τα νοικοκυριά που χρησιμοποιούν φυσικό αέριο και οι μηνιαίες χρηματιστηριακές τιμές σε σχέση με τα όρια των 180 € και 122,71 € ανά MWh είναι οι άλλοι δείκτες που αξίζει να παρακολουθείτε έως τη λήξη του προγράμματος τον Ιούνιο του 2027.