Σίρνι Ζαγκοβέζνι: η ημέρα της συγχώρεσης στη Βουλγαρία

Με μια ματιά

Πηγή: Сирни заговезни¹

Πριν από τη νηστεία

Το Σίρνι Ζαγκοβέζνι προηγείται αμέσως της Μεγάλης Σαρακοστής και πέφτει την έβδομη Κυριακή πριν από το Πάσχα. Η ημερομηνία του αλλάζει ανάλογα με το Πάσχα· για τις ορθόδοξες εκκλησίες το 2026 ήταν η 22 Φεβρουαρίου. Η γιορτή είναι γνωστή και με ονομασίες όπως Πρόσκα (Proshka), Πρότσκα (Prochka) και Σίρνι πόκλαντι (Sirni pokladi), που συνδέονται με τα έθιμα της αίτησης συγχώρεσης και της προετοιμασίας για τη νηστεία.¹

Την εβδομάδα πριν από τη γιορτή δεν τρώγεται πλέον κρέας. Την ημέρα του Σίρνι Ζαγκοβέζνι επιτρέπονται ακόμη γαλακτοκομικά, αυγά και ψάρι, ως τα τελευταία τέτοια τρόφιμα πριν από τη νηστεία. Η επόμενη ημέρα ονομάζεται Καθαρά Δευτέρα. Η Κυριακή της Τυρινής είναι η τελευταία ημέρα πριν από την ορθόδοξη Μεγάλη Σαρακοστή και η Καθαρά Δευτέρα είναι η πρώτη ημέρα της νηστείας.^1,2

Ζητώντας συγχώρεση

Η συγχώρεση βρίσκεται στο κέντρο της γιορτής. Τα νεότερα μέλη της οικογένειας παραδοσιακά επισκέπτονται μεγαλύτερους συγγενείς και στενά πρόσωπα, όπως τους νονούς, για να τους ζητήσουν να συγχωρήσουν παλαιότερα σφάλματα. Πριν από το βραδινό γεύμα, τα μέλη της οικογένειας ζητούν συγχώρεση το ένα από το άλλο. Στην εκκλησία, μετά τον Εσπερινό ακολουθεί μια ειδική τελετή: κληρικοί και πιστοί υποκλίνονται μπροστά στον σταυρό και τις εικόνες και στη συνέχεια ζητούν συγχώρεση ο ένας από τον άλλον. Το έθιμο αποτελεί προετοιμασία για τη Σαρακοστή και πράξη συμφιλίωσης.¹

Και η Μασλένιτσα (Maslenitsa), μια ανατολικοσλαβική θρησκευτική και λαϊκή γιορτή, γιορτάζει την τελευταία της ημέρα ως Κυριακή της Συγχώρεσης. Οι άνθρωποι μπορεί να υποκλίνονται ο ένας στον άλλον και να ζητούν συγχώρεση στον Εσπερινό. Το έθιμο αυτό είναι κοινό με το Σίρνι Ζαγκοβέζνι, αν και η Μασλένιτσα είναι ξεχωριστή περιφερειακή γιορτή.²

Στο σπίτι και στο χωριό

Η βραδιά συνδυάζει ένα οικογενειακό γεύμα με τοπικά έθιμα. Μετά το δείπνο, πολλές κοινότητες παραδοσιακά άναβαν φωτιές, γνωστές με ονομασίες όπως οράτνικ (oratnik) και ολέλια (olelia). Οι νέοι μπορεί να πηδούσαν πάνω από τις φλόγες, ενώ όσοι είχαν μαζευτεί γύρω χόρευαν. Σε ορισμένες περιοχές οι φωτιές συνοδεύονταν από στίχους που φώναζαν οι παρευρισκόμενοι ή από την εκτόξευση μικρών φλεγόμενων βελών, έθιμα που διέφεραν από τόπο σε τόπο.¹

• Χάμκανε (hamkane): τα παιδιά προσπαθούν να πιάσουν με το στόμα ένα κρεμασμένο κομμάτι φαγητού.
• Μια κόκκινη κλωστή που χρησιμοποιείται στο χάμκανε μπορεί να ανάψει για να πουν τη μοίρα.
• Οι οικογένειες μοιράζονται το τελευταίο γεύμα με γαλακτοκομικά, αυγά και ψάρι.
• Με την περίοδο αυτή συνδέονται και τα έθιμα των κούκερων.

Πηγή: Сирни заговезни¹