Το επιχειρηματικό κλίμα στη Βουλγαρία επιδεινώνεται ξανά τον Οκτώβριο: υποχωρούν οι υπηρεσίες και η βιομηχανία, ενώ οξύνεται η έλλειψη εργατικού δυναμικού

Τι συνέβη

Ο συνολικός δείκτης επιχειρηματικού κλίματος της Βουλγαρίας μειώθηκε κατά 2,1 ποσοστιαίες μονάδες τον Οκτώβριο του 2026, από 15,3% σε 13,2%, σύμφωνα με την έρευνα του Εθνικού Στατιστικού Ινστιτούτου (NSI) που μετέδωσε το BTA. Ήταν η δεύτερη διαδοχική μηνιαία πτώση, μετά από μείωση 1,3 μονάδων τον Σεπτέμβριο. Το κλίμα επιδεινώθηκε στη βιομηχανία (κατά 2,8 μονάδες) και εντονότερα στις υπηρεσίες (κατά 6,9 μονάδες), παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στις κατασκευές και βελτιώθηκε στο λιανικό εμπόριο (κατά 1,2 μονάδες).

Η έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη Βουλγαρία, που δημοσιεύθηκε την ίδια ημέρα, δείχνει προς την ίδια κατεύθυνση. Ο δείκτης οικονομικού κλίματος (ESI) για τη χώρα υποχώρησε από 97,8 τον Σεπτέμβριο σε 94,8 τον Οκτώβριο, με μακροχρόνιο μέσο όρο το 100.

Τα στοιχεία και το υπόβαθρο

Στη βιομηχανία, ο σύνθετος δείκτης του NSI υποχώρησε από 16,9% σε 14,1%, το χαμηλότερο επίπεδο από τον Απρίλιο, σύμφωνα με στοιχεία της Trading Economics που δημοσίευσε το TradingView. Η αξιολόγηση της τρέχουσας επιχειρηματικής κατάστασης από τα στελέχη μειώθηκε από 20,5% σε 15,7%, ενώ το ισοζύγιο των τρεχουσών παραγγελιών παραγωγής επιδεινώθηκε από -20,7% σε -22,3%. Οι προσδοκίες παραγωγής για τους επόμενους τρεις μήνες υποχώρησαν από 7,7% σε 6,0% και για τους επόμενους έξι μήνες από 13,4% σε 12,5%.

Ενδεικτικός είναι ο κατάλογος των εμποδίων. Το ποσοστό των στελεχών της βιομηχανίας που αναφέρουν έλλειψη εργατικού δυναμικού αυξήθηκε από 31,2% σε 36,4%, ξεπερνώντας την αβέβαιη εγχώρια ζήτηση (26,9% από 24,8%) και την ανεπαρκή εξωτερική ζήτηση (24,3% από 22,4%). Οικονομικά προβλήματα ανέφερε το 5,8%, από 4,8%. Παράλληλα, οι προσδοκίες για τις τιμές πώλησης αυξήθηκαν από 12,5% σε 16,5%, γεγονός που υποδηλώνει ότι περισσότερες επιχειρήσεις σχεδιάζουν να μετακυλίσουν το κόστος αντί να το απορροφήσουν.

Στις κατασκευές ο δείκτης σχεδόν δεν μεταβλήθηκε, όμως οι κατασκευαστές αναμένουν λιγότερες νέες παραγγελίες τους επόμενους έξι μήνες και βραχυπρόθεσμη συρρίκνωση της δραστηριότητας, όπως ανέφερε το BTA. Οι επιχειρήσεις υπηρεσιών, που επιβάρυναν περισσότερο τον δείκτη αυτόν τον μήνα, εμφανίστηκαν λιγότερο θετικές τόσο για την τρέχουσα κατάστασή τους όσο και για τη ζήτηση.

Σημασία έχει και η μακροπρόθεσμη εικόνα. Τον Οκτώβριο του 2025 ο συνολικός δείκτης του NSI βρισκόταν στο 16,1%, σύμφωνα με το Infobusiness του Βουλγαρικού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου, επομένως η τελευταία μέτρηση είναι περίπου 3 μονάδες χαμηλότερη από πέρυσι. Σύμφωνα με τη μέτρηση της Επιτροπής, ο ESI της Βουλγαρίας ήταν 101,1 τον Νοέμβριο του 2025 και 100,4 τον Ιανουάριο του 2026, υποχώρησε στο 94,4 τον Απρίλιο και ανέκαμψε στο 97,8 έως τον Σεπτέμβριο πριν από την πτώση αυτού του μήνα. Το χαμηλότερο σημείο της σειράς από το 2000 ήταν 54,0 τον Απρίλιο του 2020.

Η σύγκριση της Βουλγαρίας

Στην ΕΕ και στη ζώνη του ευρώ ο ESI υποχώρησε κατά 0,6 μονάδες στο 96,9 τον Οκτώβριο, δεύτερη μηνιαία πτώση, ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η πτώση της Βουλγαρίας κατά 3,0 μονάδες ήταν επομένως πενταπλάσια του μέσου όρου της ΕΕ και φέρνει τη χώρα κάτω από το επίπεδο της ΕΕ. Στην περιοχή, ο ESI της Ρουμανίας υποχώρησε από 92,2 σε 91,6, της Ελλάδας από 107,6 σε 106,9 και της Κροατίας από 108,0 σε 105,8, ενώ της Ουγγαρίας αυξήθηκε από 99,9 σε 101,0. Η Σλοβενία υποχώρησε στο 98,0 και η Γερμανία, η κύρια εξαγωγική αγορά της Βουλγαρίας, στο 94,1.

Τα κλαδικά στοιχεία της Επιτροπής για τη Βουλγαρία δείχνουν υποχώρηση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης από -26,0 σε -29,1 και της εμπιστοσύνης στις υπηρεσίες από 9,1 σε 6,0, με τη βιομηχανία στο -4,5 και το λιανικό εμπόριο να βελτιώνεται από 9,0 σε 11,4. Ένα μέγεθος ξεχωρίζει: ο δείκτης προσδοκιών απασχόλησης της Βουλγαρίας ήταν 103,4 τον Οκτώβριο, σχεδόν αμετάβλητος από 103,3 και πάνω από την τιμή της ΕΕ στο 98,9. Οι επιχειρήσεις έχουν γίνει πιο επιφυλακτικές ως προς τη ζήτηση, αλλά όχι ακόμη ως προς τις προσλήψεις.

Το εξωτερικό περιβάλλον είναι αδύναμο. Η βιομηχανική παραγωγή της Βουλγαρίας μειώθηκε κατά περισσότερο από 9,4% σε ετήσια βάση τον Αύγουστο, η τρίτη μεγαλύτερη πτώση στην ΕΕ, και οι εξαγωγές προς τη Γερμανία μειώθηκαν κατά 7,5% το πρώτο εξάμηνο του 2026, όπως ανέφερε το Novinite, ενώ οι εξαγωγές εκτός ΕΕ αυξήθηκαν κατά 4,4% από τον Ιανουάριο έως τον Αύγουστο. Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, περίπου το 15% των προγραμματισμένων επενδύσεων παγίου κεφαλαίου έχει παγώσει φέτος. Το υψηλότερο ενεργειακό κόστος, που εξετάστηκε στη χθεσινή ανάλυση του InvestBulgaria, αυξάνει την πίεση στους παραγωγούς.

Τι σημαίνει για επενδυτές και επιχειρήσεις

Για τους εξαγωγείς προς την ΕΕ, η έρευνα συνδυάζει αδύναμες εξωτερικές παραγγελίες με μια σφιχτή αγορά εργασίας. Το αυξανόμενο μισθολογικό και ενεργειακό κόστος σε περίοδο ασθενούς ζήτησης υποδηλώνει πίεση στα περιθώρια κέρδους, ενώ το δημοσίευμα του Novinite περιγράφει επιχειρήσεις που αναζητούν αγορές εκτός ΕΕ. Οι εταιρείες με ευρύτερη πελατειακή βάση εκτός Γερμανίας και Ιταλίας εμφανίζονται λιγότερο εκτεθειμένες.

Το εργατικό δυναμικό παραμένει ο βασικός περιορισμός. Περισσότερα από ένα τρίτο των στελεχών της βιομηχανίας αναφέρουν πλέον την έλλειψη προσωπικού ως κύριο εμπόδιο, περισσότερα από όσα αναφέρουν την εγχώρια ή την εξωτερική ζήτηση. Σε συνδυασμό με τις σταθερές προσδοκίες απασχόλησης, αυτό υποδηλώνει συνεχιζόμενη μισθολογική πίεση και καθιστά τα έργα αυτοματοποίησης και παραγωγικότητας πιο επίκαιρα για τους παραγωγούς και για τους επενδυτές που αξιολογούν νέες μονάδες.

Το δεύτερο μήνυμα αφορά τις προσδοκίες τιμών. Η αύξηση των προσδοκιών για τις τιμές πώλησης στη βουλγαρική βιομηχανία ακολουθεί μια τάση σε ολόκληρη την ΕΕ: η Επιτροπή ανέφερε ότι οι προσδοκίες τιμών πώλησης αυξήθηκαν κατά 3,4 μονάδες στη βιομηχανία, 2,8 μονάδες στο λιανικό εμπόριο, 2,4 μονάδες στις κατασκευές και 2,1 μονάδες στις υπηρεσίες, ενώ ο δείκτης οικονομικής αβεβαιότητας αυξήθηκε κατά 1,7 μονάδες στο 19,8. Οι αγοραστές βουλγαρικών αγαθών και υπηρεσιών θα πρέπει να αναμένουν περισσότερες διαπραγματεύσεις τιμών τους επόμενους μήνες.

Για τις επιχειρήσεις που απευθύνονται σε καταναλωτές, η πτώση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης στο -29,1 αποτελεί προειδοποίηση, παρότι το κλίμα στο λιανικό εμπόριο βελτιώθηκε τον Οκτώβριο. Οι κατασκευαστές και οι προμηθευτές δομικών υλικών αντιμετωπίζουν ασθενέστερες προοπτικές παραγγελιών, κάτι που έχει σημασία για τους κατασκευαστές ακινήτων που σχεδιάζουν νέα έργα το 2027.

Τι να παρακολουθήσετε

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα δημοσιεύσει τον επόμενο δείκτη οικονομικού κλίματος στις 27 Νοεμβρίου 2026 και την πρώτη εκτίμηση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης στη ζώνη του ευρώ στις 20 Νοεμβρίου. Η έρευνα επιχειρηματικού κλίματος του NSI για τον Νοέμβριο αναμένεται στα τέλη Νοεμβρίου και θα δείξει αν ο Οκτώβριος αποτελεί σημείο καμπής ή προσωρινή κάμψη. Τα στοιχεία βιομηχανικής παραγωγής και εξαγωγών για τον Σεπτέμβριο, καθώς και μια ενδεχόμενη απόφαση για τις αποζημιώσεις ηλεκτρικής ενέργειας προς τις επιχειρήσεις, θα δείξουν αν η αδυναμία της βιομηχανίας επεκτείνεται.